Kersttradities en decoraties in andere culturen

We mogen de kerstboom weer binnenhalen! Wist u dat er in Nederland elk jaar zo’n 2,8 miljoen kerstbomen worden verkocht? De oorsprong van de kerstboom is niet helemaal duidelijk. Maar inmiddels zijn kerstmis en de kerstboom onlosmakelijk met elkaar verbonden. En hoewel in veel andere landen mensen rond kerst een boom in huis halen, zijn veel verschillen in hoe kerst wordt gevierd.

Kerstkabouters in Zweden

In Zweden kent men de folklore van de kabouterachtige Tomte. De Tomte woont op het erf van boerderijen en zorgt voor de dieren en de gewassen. Het is dan ook belangrijk deze mythische figuur te vriend te houden. Met kerstmis wordt speciaal voor de Juletomte (Jul is kerstmis in het Zweeds) allerlei lekkers in de boom en voor de open haard gehangen. Ook in de kerstliedjes, verhaaltjes en de kerstversiering speelt de Tomte een belangrijke rol. Hij gaat gekleed in een rode jas en broek en heeft vaak een witte baard. Hij lijkt dan ook behoorlijk op de Kerstman die mogelijk zijn gedeelde oorsprong vindt in deze, en andere oud-Europese figuren. In Nederland zullen sommige mensen zich de houten kerstkabouters voor in de boom nog wel herinneren. Dat was een trend die vanuit Zweden naar Nederland was overgewaaid.

 

De verstopte bezems in Noorwegen

Ook bij de buren in Noorwegen zijn ze flink bijgelovig. Hier worden in de dagen voorafgaand aan kerstmis alle bezems verstopt. Dit is om te voorkomen dat de kwade geesten die op kerstavond terugkomen de bezem stelen om er op weg te vliegen. Op kerstkaarten en in kerstdecoraties speelt de bezem vaak een prominente rol. Mogelijk om als alternatief te kunnen aanbieden voor de eigen bezem die na de feestmaand hard nodig is.

 

De bling van Grootvadertje Vorst

In Rusland vieren ze vanwege de tot 1917 gebruikte Juliaanse kalender kerstmis zo’n twee weken later. Kinderen krijgen van Ded Moroz (Grootvadertje Vorst) en zijn kleindochter Snegoerotsjka cadeaus en lekkernijen. Hij woont diep in de ondoordringbare naaldbossen en komt alleen deze dagen met zijn door rendieren of schimmels getrokken trojka de bewoonde wereld in. De schimmels zijn niet de enige overeenkomst met onze Sinterklaas. Grootvadertje Vorst heeft ook een gouden staf. Hij kan hiermee alles laten bevriezen. Ook heeft hij een witte baard, draagt hij een mantel en vaak een mijterachtige muts. Zijn meestal witte mantel is versierd met bont en bonte gouden decoraties. In de traditionele kerstversiering in Rusland komen deze kleuren, materialen en overdaad dan ook veelvuldig terug.

 

Een poepende boomstronk

In de Spaanse regio Catalonië houden ze er een wel heel aparte traditie op na. Begin december wordt een ronde, holle boomstronk, Tio de Nadal (kerststronk) in huis gehaald. Deze wordt versierd met een lachend gezichtje, twee voorpootjes en een klein dekentje. Het is de taak van de kinderen om Tio, zoals hij meestal wordt genoemd, goed te verzorgen door hem toe te dekken en symbolisch te voeren. Hoe beter ze hem verzorgen, hoe meer hij zijn waardering zal uiten met zijn grote boodschap. Want daar draait het allemaal om in deze bizarre traditie. Op kerstavond wordt Tio in de open haard gezet, of in de buurt van een verwarming als er geen haard in huis is. Alle kinderen verdwijnen naar hun kamer of een andere ruimte in huis om te bidden voor een gulle blijk van dank van Tio. Ouders zien hun kans waar en verstoppen kleine cadeautjes en zoete hapjes onder de deken die over Tio hangt. Als de kinderen terugkomen wordt Tio met een stok geslagen en aangemoedigd cadeautjes te poepen. Ze zingen Caga Tio! (Poep stronk!) en slaan hem beurtelings tegen zijn neus. Na elk refrein wordt een greep gedaan onder de deken om te zien wat Tio in zijn met drang aangespoorde stoelgang heeft laten vallen.

 

De augurk in de Kerstboom

In 1880 verkocht het Amerikaanse warenhuis Woolworth glazen kerstornamenten uit Duitsland. De ornamenten hadden onder andere de vorm van fruit en groente en er zaten ook augurken tussen. Tegelijkertijd deed het verhaal van een oude Duitse kersttraditie zijn intrede. In dit verhaal werd op kerstochtend een augurk verstopt in de kerstboom. Het kind dat de augurk als eerste vond kreeg een extra cadeautje. Maar ondanks dat deze ‘traditie’ elk jaar rond de kerstperiode weer wordt aangehaald, hebben de Duitsers er zelf nooit van gehoord. Aannemelijker is de variant dat de verkoper van de kerstornamenten de inkoper een verzonnen traditie meegaf om de augurken mee aan de man te brengen. Nog steeds wordt in sommige Amerikaanse huizen een echte of decoratieve augurk in de boom gehangen.

 

De Kerstster

Een populaire en graag geziene plant tijdens de feestdagen is de Kerstster, oftewel Poinsettia. De prachtige dieprode bladeren brengen direct de kerstsfeer in huis. Oorspronkelijk groeit de Poinsettia in Midden Amerika en Mexico. Het is dan ook de Amerikaanse ambassadeur in Mexico, Joel Poinsett, die in 1825 de plant, die sindsdien zijn naam draagt, aan de Westerse wereld introduceert . Vanwege de vorm die de rode bladeren om de kleine gele bloemknoppen maken, krijgt de plant in de volksmond al snel de naam kerstster mee. Een legende vertelt het verhaal van het arme meisje Pepita. Zij had geen geld voor een geschenk om tijdens de kerstnachtmis aan Christus te geven. Om haar te troosten werd gezegd God een klein gebaar ook als groot geschenk zou zien. Onderweg naar de kerk plukte zij een bosje bescheiden onkruid en bond dat ineen. Tijdens de dienst begon het bosje spontaan stervormige rode bloemen te bloeien. Sindsdien heet de kerstster in Mexico Flores de Nocha Buena (ster van de goede nacht).

Er zijn nog veel meer leuke en bijzondere kersttradities uit andere landen te vinden. Op internet is hier erg veel informatie over te vinden. Misschien is het een leuk idee om tijdens het kerstdiner, na elke gang, een bijzonder verhaal te delen? Hoe dan ook een hele fijne kerst gewenst!

Deel dit artikel:

Recente artikelen